«Η Μαρία Δαμανάκη μιλάει ...Πράσινα», συνέντευξη στο portal milamouprasina.gr
Τετάρτη, 21 Ιούλιος 2010 18:57
Η Μαρία Δαμανάκη, Επίτροπος Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας στην Ε.Ε., μιλάει αποκλειστικά στο MilaMouPrasina.gr για τις επιπτώσεις της τεράστιας καταστροφής στο θαλάσσιο περιβάλλον του Μεξικού, τις σημαντικές αποφάσεις που έλαβε ως επίτροπος για τον κόκκινο τόνο, καθώς επίσης για τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για την ιχθυοκαλλιέργεια και την αλιεία.
Η κ. Μαρία Δαμανάκη είναι η νέα επίτροπος της Ελλάδος στην Ε.Ε., αντικαθιστώντας επάξια τον απερχόμενο επίτροπο Περιβάλλοντος κ. Σταύρο Δήμα. Με τεράστια προσφορά στην ελληνική πολιτική ζωή, με πολλούς αγώνες για τη δημοκρατία και με συμμετοχή σε οργανισμούς και ομάδες για την προστασία του περιβάλλοντος, συνεχίζει τους αγώνες ,εκπροσωπώντας την Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναλαμβάνοντας τον σημαντικό τομέα για τη χώρα μας, της Θαλάσσια Πολιτικής και Αλιείας.
Βιώνουμε τη μεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή του αιώνα στον Κόλπο του Μεξικού με τεράστιες επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον της περιοχής. (Τη στιγμή που μιλάμε συνεχίζεται η διαρροή πετρελαίου, ενώ η ΒP υποβάλλει σχέδιο για την αντιμετώπισή της). Ποια μέτρα πρέπει να παρθούν κατά τη γνώμη σας, τόσο για τον περιορισμό της ρύπανσης, όσο και για την απόδοση ευθυνών;
Πρόκειται πράγματι για ένα δραματικό γεγονός με μη μετρήσιμες μέχρι σήμερα συνέπειες. Εκτός από τις ζωές που χάθηκαν, έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια οικολογική καταστροφή χωρίς προηγούμενο για το θαλάσσιο και παράκτιο οικοσύστημα και μάλιστα με απροσδιόριστο χρονικό βάθος. Έχουμε ακόμη την οικονομική και κοινωνική κατάρρευση ολόκληρων τομέων στην περιοχή όπως ο τουρισμός, η αλιευτική βιομηχανία και άλλες θαλάσσιες ή παράκτιες δραστηριότητες. Κατά συνέπεια το γεγονός δεν μπορεί και δεν πρέπει να επαναληφθεί.
Το δραματικό ατύχημα συνέβη στη θάλασσα. Στην Ευρώπη που περιβάλλεται από παντού από θάλασσα είναι λοιπόν μείζον να διασφαλίσουμε πως η πρόληψη και η αειφορία θα συνιστούν στο εξής τη μοναδική και αποκλειστική πρακτική στη διαχείριση του θαλάσσιου περιβάλλοντός μας. Με τους συναρμόδιους συναδέλφους μου στην Κομισιόν Επιτρόπους Oettinger (Ενέργειας), Potocnik (Περιβάλλοντος) και Georgieva (διαχείριση κρίσεων) έχουμε ήδη δραστηριοποιηθεί σ΄ αυτή την κατεύθυνση. Μετά την συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο ευρωκοινοβούλιο για το θέμα, οργανώσαμε διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εταιριών πετρελαιοειδών και φυσικού αερίου. Η συζήτηση βρίσκεται σε εξέλιξη. Προχωρούμε άμεσα στην ανάλυση της υπάρχουσας νομοθεσίας με σκοπό να εξετάσουμε αν αυτή εξασφαλίζει την πρόληψη, αν καλύπτει πλήρως τους κινδύνους ώστε να πάρουμε ενδεχομένως συμπληρωματικά μέτρα. Απαιτούμε εγγυήσεις από τις βιομηχανίες για απόλυτη ασφάλεια και απόλυτη εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει». Μέχρι τότε προσανατολιζόμαστε στην εφαρμογή moratorium στην έκδοση νέων αδειών. Σε ό,τι αφορά το δικό μου χαρτοφυλάκιο της θαλάσσιας πολιτικής και αλιείας, πως παίρνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα, ώστε να είμαι σε θέση σε περίπτωση ατυχήματος να μετριάσω τις επιπτώσεις στην αλιεία και την αλιευτική κοινότητα και να εξασφαλίσω αποζημιώσεις.
Είναι όμως ώρα να σκεφτούμε συνολικότερα την εξάρτησή μας από το πετρέλαιο Να αναδείξουμε τις μεγάλες ενεργειακές δυνατότητες που μας προσφέρει η θάλασσα και που κάθε άλλο παρά εξαντλούνται στο υπέδαφος της. Βρίσκονται κυρίως στη φυσική δύναμη των υδάτων της, στο θερμικό της δυναμικό, στους ανέμους και τα άλλα στοιχεία του φυσικού της περιβάλλοντος. Ο ολοκληρωμένος θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός που προωθούμε, θα συμβάλει, σε μεγάλο βαθμό, στη συνύπαρξη με κανόνες όλων των αντιτιθέμενων συμφερόντων στο θαλάσσιο περιβάλλον
Χρειάζεται ακόμη να παραδεχθούμε πως οι γνώσεις μας για τις βαθιές θάλασσες είναι δραματικά φτωχές. Ξέρουμε ελάχιστα. Αυτό σημαίνει πως είναι άμεση ανάγκη να αυξήσουμε την ερευνητική δραστηριότητα και να βελτιώσουμε τις δυνατότητες εποπτείας των θαλασσών με δορυφορικά συστήματα και τον αναγκαίο εξοπλισμό.
Το ατύχημα στον κόλπο του Μεξικού μπορεί σήμερα να φαίνεται πως έχει άμεσες επιπτώσεις μόνο στις Η.Π.Α., όμως αποτελεί σήμα κινδύνου και μεγάλο μάθημα για όλη την ανθρωπότητα. Έχουμε ανάγκη τη διεθνή συνεργασία και κατανόηση. Έχουμε ανάγκη να ανταλλάσουμε εμπειρίες και καλές πρακτικές στη διαχείριση και την αντιμετώπιση των καταστροφών.
Ο κόκκινος τόνος, όπως γνωρίζεται, είναι ένα από τα θύματα της υπεραλίευσης, ενώ πριν ένα μήνα η Greenpeace επιχείρησε να απελευθερώσει παγιδευμένους ερυθρούς τόνους. Θα θέλαμε να μας μιλήσετε για τη γενναία απόφαση ως επίτροπος αλιείας της Ε.Ε. , να δοθεί ένα τέλος στη φετινή αλιευτική περίοδο για το είδος, για τις αντιδράσεις που προκάλεσε η απόφασή σας, καθώς στη δημιουργία πλαισίου προστασίας του είδους.
Η υπόθεση του κόκκινου τόνου ήταν το πρώτο θέμα που με απασχόλησε όταν ανέλαβα τα καθήκοντά μου στην Κομισιόν. Σήμερα οι επιστημονικές μελέτες καταδεικνύουν σαφώς πως πάνω από το 80% των πληθυσμών του κόκκινου τόνου παγκοσμίως έχουν ήδη αλιευθεί. Για να ανακάμψει το είδος θα χρειαστούν αυστηρά μέτρα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ενώ όμως όλοι δέχονται ότι το είδος τελεί υπό την άμεση απειλή ολοκληρωτικής εξαφάνισης, εξαιτίας της μεγάλης ζήτησής του κυρίως στις εκτός Ευρώπης αγορές και τα μεγάλα κέρδη που συνδέονται με την αλιεία και την πάχυνσή του, η λήψη μέτρων για την προστασία του προκαλεί αντιδράσεις.
Η πρώτη απόφασή μου ως Επίτροπος ήταν η πρόταση για την ένταξη του κόκκινου τόνου στο Παράρτημα Ι της CITES, της διεθνούς σύμβασης για το εμπόριο των απειλούμενων ειδών, ώστε να απαγορευτεί έστω και προσωρινά η αλιεία του, προκειμένου να μπορέσει το είδος να ανακάμψει πληθυσμιακά. Δυστυχώς ή πρόταση αυτή, που υποστηρίχθηκε τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από τις Η.Π.Α. δεν κατάφερε να πλειοψηφήσει στη διεθνή Διάσκεψη που έγινε στο Κατάρ στις αρχές του 2010. Έτσι τώρα οφείλουμε να εξαντλήσουμε την αυστηρότητα στην εφαρμογή των υπόλοιπων κανόνων. Τη φετινή χρονιά υποχρεώθηκα να αποφασίσω νωρίτερα από τις αρχικές προβλέψεις για το κλείσιμο της αλιείας του τόνου λόγω εξάντλησης των ετήσιων ποσοστώσεων που έχουν από κοινού συμφωνηθεί. Δεν ξέρω αν η απόφαση ήταν γενναία ή όχι, αυτό που ξέρω είναι πως έχουμε ευθύνη για τη διατήρηση του είδους και προσωπικά έχω επίγνωση της δικής μου. Εάν θέλουμε το είδος να βρίσκεται στη θάλασσα και του χρόνου, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε την ίδια πρακτική, ούτε να κάνουμε βεβαίως τα στραβά μάτια επειδή κάποιοι επιμένουν να κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν.
Με αυτά τα δεδομένα, στην Κομισιόν είμαστε αποφασισμένοι για την αυστηρή επιτήρηση των ευρωπαϊκών υδάτων, ώστε να τηρούνται οι κανόνες και για την ενεργητική δράση μας στη Διεθνή Επιτροπή για τη Διατήρηση του Τόνου (ICCAT) με όλα τα αναγκαία μέτρα στον Ατλαντικό και τη Μεσόγειο.
Από την 1η Ιουλίου 2010 τέθηκε σε ισχύ ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τη βιολογική ιχθυοκαλλιέργεια. Μεταξύ άλλων ο κανονισμός απαγορεύει τη χρήση τεχνητών ορμονών στην ωοτοκία, καθορίζει τις συνθήκες ανάπτυξης των ειδών και καθορίζει ειδικές προβλέψεις για τα όστρακα και τα φύκια. Μιλάμε για μια νέα εποχή στην ιχθυοκαλλιέργεια;
Πράγματι οι νέοι κανόνες για τη βιολογική υδατοκαλλιέργεια ανοίγουν ένα νέο μεγάλο παραγωγικό κεφάλαιο στον τομέα. Το όφελος για τον καταναλωτή αλλά και το μέλλον της ευρωπαϊκής αλιευτικής βιομηχανίας, αναμένεται σημαντικό. Ο καταναλωτής αποκτά δυνατότητα για καλύτερες επιλογές και η παραγωγική διαδικασία κανόνες και βάσεις για μια νέα κουλτούρα υγιούς και περιβαλλοντικά αποδεκτής παραγωγής. Οι νέοι κανόνες καθορίζουν τους όρους που οφείλουν να ισχύουν για το υδρόβιο περιβάλλον παραγωγής ψαριών, οστρακοειδών και φυκιών σε όλη την Ε.Ε. Προβλέπουν το διαχωρισμό των βιολογικών και των μη βιολογικών μονάδων και προσδιορίζουν τις συνθήκες καλής διαβίωσης. Οι κανόνες διευκρινίζουν ότι πρέπει να γίνεται σεβαστή η βιοποικιλότητα και να μην επιτρέπεται η χρήση τεχνητών ορμονών στην ωοτοκία. Απαιτούν επίσης να χρησιμοποιούνται τροφές από βιολογικές καλλιέργειες, καθώς και τροφές με βάση τα ψάρια που προέρχονται από αντίστοιχες πιστοποιημένες αλιευτικές μονάδες. Πρόκειται όντως για μια νέα εποχή στην ιχθυοκαλλιέργεια. Έχω δεσμευθεί προσωπικά για την καλή εφαρμογή του ελπιδοφόρου αυτού Κανονισμού.
Τέλος θα θέλαμε να μας αναπτύξετε τα βασικά σημεία του Μεσογειακού κανονισμού Αλιείας καθώς και τη δυσκολία που παρουσιάζει η εφαρμογή του στα κράτη μέλη της Ε.Ε.
Ο νέος Ευρωπαϊκός Μεσογειακός Κανονισμός Αλιείας ψηφίστηκε ΟΜΟΦΩΝΑ από όλα τα κράτη της Ένωσης. Βρίσκεται σε πλήρη εφαρμογή από την 1η Ιουνίου του 2010, μετά από την εξάντληση τριετούς μεταβατικής περιόδου. Εξυπηρετεί την απλή όσο και θεμελιώδη αρχή πως αν θέλουμε να υπάρξει αλιεία και στο μέλλον, είμαστε υποχρεωμένοι να προστατεύουμε το θαλάσσιο περιβάλλον: Τη φυσική κατάσταση της θάλασσας και των ακτών, τα θαλάσσια είδη και τη διατήρηση των αποθεμάτων σε βιώσιμα επίπεδα, με όλα τα πρόσφορα μέσα. Έτσι στη βάση των επιστημονικών δεδομένων που συγκεντρώνουμε, ο Μεσογειακός Κανονισμός θέτει κανόνες για τις περιόδους αλιείας, τον καθορισμό ποσοστώσεων στην αλίευση των ειδών αναλόγως με την κατάσταση των αποθεμάτων, την προστασία των ειδών και της αναπαραγωγής τους, τη χρήση των αλιευτικών εργαλείων και βεβαίως τον έλεγχο για την εφαρμογή των κανόνων που έχουν από κοινού συμφωνηθεί.
Πρόκειται δηλαδή για ένα πλαίσιο, με στόχο την εξασφάλιση της αειφορίας στην αλιεία, που – θέλω να είμαι σαφής – αποτελεί τη μίνιμουμ βάση για να υπάρξει και αύριο η θάλασσα, με την εικόνα που ξέρουμε, αλλά και η αλιεία ως επάγγελμα. Είναι φανερό πως στην προσπάθεια αυτή υπάρχουν και αντιδράσεις. Αντιδράσεις που στηρίζονται στην απατηλή αντίληψη πως οι θαλάσσιοι πόροι είναι ανεξάντλητοι και οι δυνατότητες διαρκείς και απεριόριστες. Ουδέν ψευδέστερο. Η υπεραλίευση και η ανεξέλεγκτη χρήση των πόρων όχι μόνο δεν οδηγούν σε κέρδη για τους ψαράδες και τις κοινότητές τους αλλά με βεβαιότητα στο βίαιο τερματισμό της αλιευτικής δραστηριότητας. Είμαι υποχρεωμένη να αποτρέψω μια τέτοια καταστροφική εξέλιξη.