Και κάτι ακόμα που πρέπει να γνωρίζουμε όλοι για το μεγαλύτερο ποτάμι της χώρας μας...
Το άρθρο έχει γραφτεί το 2000 πριν την υδροδότηση της Θεσσαλονίκης.
Χρήσεις του ποταμού
α) Ύδρευση οικισμών- άρδευση καλλιεργειών
Η Καστοριά υδροδοτείται από τον Αλιάκμονα, ενώ η Θεσσαλονίκη ετοιμάζεται να κάνει το ίδιο. Η Νάουσα υδροδοτείται από την Αράπιτσα πριν αυτή καταλήξει στον Αλιάκμονα.
Σε όλο το μήκος του ποταμού υπάρχει ένα εκτεταμένο σύστημα αρδευτικών έργων. Κάθε νομός σχεδιάζει την αρδευτική του πολιτική χωρίς προυγούμενη συνεργασία με τους υπόλοιπους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την υπερεκμετάλλευση των νερών με συνέπεια η στάθμη του νερού τους καλοκαιρινούς μήνες να πέφτει επικίνδυνα και το νερό που καταλήγει στις εκβολές να είναι ελάχιστο. Συρρικνώνονται έτσι σημαντικοί βιότοποι κατά μήκος του ποταμού ,αλλά κυρίως στις εκβολές με καταστροφικά αποτελέσματα για το οικοσύστημα και τις τροφικές του αλυσίδες. Εκτεταμένο αρδευτικό σύστημα υπάρχει από την Νεάπολη μέχρι το Μικρόκαστρο και στην περιοχή του Ιλαρίωνος στα Σέρβια, στο Βελβεντό, στην Ημαθία , το Αιγίνιο και τη Θεσσαλονίκη.
β) Η ΔΕΗ συγκαταλέγεται στους μεγάλους καταναλωτές νερού καθώς για τις ανάγκες των ατμοηλεκτρικών σταθμών παραγωγής ρεύματος της Καρδιάς και του Αγίου Δημητρίου αντλεί τεράστιες ποσότητες νερού από την λίμνη του Πολυφύτου, καθώς η ΔΕΗ έχει την απόλυτη κυριότητα των νερών στα τρία φράγματα που προαναφέραμε . Ο υδροηλεκτρικός σταθμός Πολυφύτου έχει ετήσια παραγωγή 400.000 μέγαβατώρες. . Το φράγμα έχει ύψος 112 μέτρα και χωρητικότητα περίπου 2.000.000 κυβικά μέτρα. Η υψομετρική διαφορά του νερού μετατρέπεται σε ενέργεια .Πρέπει να τονίσουμε ότι η παραγωγή ενέργειας μέσω φραγμάτων υπάγεται στις ήπιες μορφές ενέργειας , δηλαδή χωρίς πρόκληση ρύπανσης.
γ) Αστικά λύματα
Τριάντα πόλεις και χωριά χρησιμοποιούν τον Αλιάκμονα ως αποδέκτη των αστικών τους λυμάτων χωρίς προηγούμενη επεξεργασία , βιολογικό καθαρισμό, και τον επιβαρύνουν άμεσα ή μέσω χειμάρρων και παραποτάμων. (πίνακας 1), σ αυτές περιλαμβάνεται και ο δήμος της Σιάτιστας.
δ)Λιπάσματα-Φυτοφάρμακα
Η περιοχή γύρω από τον Αλιάκμονα καλλιεργείται εντατικά με αποτέλεσμα να γίνεται υπερβολική χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Ένα μεγάλο μέρος αυτών των ουσιών καταλήγει στο ποτάμι με την άρδευση ή τις βροχές .Οι συγκεντρώσεις κάποιων επικίνδυνων ουσιών στο νερό του ποταμού είναι πάνω από τα επιτρεπτά όρια (μελέτη κτηνιατρικού ινστιτούτου Θεσ/νικης). Η λίμνη Πολυφύτου έχει αρχίσει να εμφανίζει σημάδια ευτροφισμού, αυξημένη "πρασινάδα", τους καλοκαιρινούς κυρίως μήνες. Ο ευτροφισμός είναι ένα περιβαλλοντικό φαινόμενο που οδηγεί στη μείωση του διαλυμένου οξυγόνου στο νερό, με αποτέλεσμα να πεθαίνουν τα ψάρια από την έλλειψη του. Παρόλο που η έντονη ροή του ποταμού και το μεγάλο μήκος του δίνουν πολλές δυνατότητες αυτοκαθαρισμού για τα οργανικά λύματα, ο ποταμός δεν μπορεί να δέχεται απεριόριστες ποσότητες αυτών των ουσιών.
ε) Αμίαντος
Στο Ζιδάνι γίνεται εξόρυξη αμιάντου, παρότι διεθνώς η πρακτική αυτή εγκαταλείπεται, διότι ο αμίαντος ευθύνεται για την ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα. Η συγκέντρωση των ινών του αμιάντου στο ποτάμι είναι υψηλή.
στ) Βιομηχανικά λύματα
Οι κύριοι ρυπαντές εντοπίζονται στη περιοχή της Κοζάνης , αλλά και στην περιοχή της Ημαθίας, Πέλλας όπου μέσω της τάφρου 66 διοχετεύουν στο ποτάμι, χωρίς προυγούμενη κατεργασία λύματα από την επεξεργασία των οπωροκηπευτικών, υποβαθμίζοντας έτσι την ποιότητα των νερών. Λόγω υπερβολικής επιβάρυνσης με απόβλητα το περασμένο καλοκαίρι εκβράστηκαν νεκρά ψάρια στην τάφρο.
Πριν λίγα χρόνια η απόρριψη μεγάλων ποσοτήτων βενζολίου στο ποτάμι στην περιοχή των Γρεβενών, προκάλεσε τεράστια οικολογική καταστροφή στο οικοσύστημα η οποία έγινε αντιληπτή μόνο όταν εμφανίστηκαν νεκρά ψάρια .
(Πηγή:
lyk-siatist.koz.sch.gr/aliakmonas.html)