 |
Αναφέρομαι σε εκείνα τα θεαματικά κοπάδια που είναι ικανά σε μια στιγμή να ζωντανέψουν τη θάλασσα, αλλά και που συχνά πέφτουν θύματα των κυκλωτικών διχτυών των «επαγγελματιών» και κυριολεκτικά εξαφανίζονται από τη θάλασσα. Και όταν ένα κοπάδι αφανίζεται ολοκληρωτικά με αυτόν τον τρόπο, είναι σχεδόν σαν να καταφέρνει να μεταδώσει ένα μήνυμα, αφήνοντας στο νερό ένα αδιόρατο ίχνος της μοίρας του. Επί μήνες σε εκείνη την περιοχή δεν βλέπει κανείς πλέον ούτε ένα μαγιάτικο...
Αναζητούνται γίγαντες
Το μαγιάτικο αποτελεί μία από τις λίγες «μπλε συγκινήσεις» που μπορεί να μας προσφέρει η Μεσόγειος, ενώ από πλευράς αισθητικής ικανοποίησης η συγκίνηση είναι ακόμα μεγαλύτερη από εκείνη που μπορεί να μας προσφέρει ένας τόνος. Αν και η διαφορά διαστάσεων φαίνεται να τον ευνοεί, ο τόνος αρκείται να μας ρίξει το πολύ-πολύ μία αφηρημένη ματιά και να χαθεί στο μπλε της ανοικτής θάλασσας.
Στο μαγιάτικο, ακόμα και αν είναι μοναχικό, η παρουσία μας του προξενεί περιέργεια, φθάνει αργά, μας παρατηρεί, γυρίζει γύρω μας, απομακρύνεται, επιστρέφει και μας προσφέρει το εξαιρετικό θέαμα ενός ψαριού με λείο και ασημόχρωμο δέρμα, πάνω στο οποίο ο ήλιος σχηματίζει φωτεινές αποχρώσεις που τονίζουν ακόμα καλύτερα τις υδροδυναμικές του γραμμές, τυπικές ενός μεγάλου πελαγίσιου κολυμβητή.
Όμως το μαγιάτικο, σε σύγκριση με τον τόνο, έχει και ένα άλλο χαρακτηριστικό που μας κάνει να το αισθανόμαστε ακόμα πιο «κοντά». Είναι αλήθεια ότι ακόμα και τα ψάρια μεγάλων διαστάσεων μπορεί να πλησιάσουν την ακτή σε βάθη αδιανόητα για ένα μεγάλο πελαγίσιο, μία συμπεριφορά που ισχύει τόσο για τους τόνους (στην περίοδο του φθινοπώρου έχουν παρατηρηθεί τόνοι να πηδάνε μερικές
δεκάδες μέτρα από την ακτή) όσο και για τα μαγιάτικα, μόνο που αυτά τα τελευταία συχνάζουν μόνιμα στις ακτές. Αυτό συμβαίνει κατά τη νεανική ηλικία της ύπαρξής τους και στην περίπτωση αυτή πληρώνουν ένα αβάσταχτο τίμημα (βλέπε ένθετο «Ας σώσουμε τα μαναλάκια»).
Κατ' εξοχήν πελαγίσιο στην ώριμη ηλικία και κυρίως παράκτιο στα πρώτα χρόνια της ζωής του, το μαγιάτικο αφού περάσει τη νεανική φάση εισέρχεται στον κόσμο των μεγάλων μεταναστευτικών στον οποίο ανήκει το είδος του. Σαν μεταναστευτικό ακολουθεί συχνά συγκεκριμένες πορείες, που δυστυχώς πολύ συχνά είναι γνωστές και στους επαγγελματίες αλιείς, πορείες που όταν διέρχονται κοντά από ξέρες και ακρωτήρια μπορούν να αποτελέσουν κάποιο χρήσιμο σημείο αναφοράς και για τους ψαροντουφεκάδες. Πάρα πολύ λαίμαργο ψάρι, και λόγω των διαστάσεών του, το μαγιάτικο έχει ανάγκη να τρέφεται συνεχώς, οπότε χρειάζεται να έχει στη διάθεσή του μεγάλα κοπάδια μικρόψαρων στα οποία να βουτήξει με το στόμα ανοικτό σαν να ήταν μια αντλία.
Προτιμάει πάντως την ομαδική ζωή, κυρίως κατά τη νεαρή ηλικία, ενώ με την έλευση της ωριμότητας τα κοπάδια μειώνονται σε άτομα, καταλήγοντας σε μερικά ψάρια, μέχρι που τα άτομα μεγαλύτερου μεγέθους σχηματίζουν ζευγάρια θηρευτών ή ακόμα κινούνται και μοναχικά.
Θα πρέπει όμως να πούμε ότι αυτές είναι παρατηρήσεις ενός ψαροντουφεκά και άρα κυρίως παράκτιες και προφανώς δεν αντιστοιχούν σε πελαγίσιες συνθήκες. Αν δεν ήταν έτσι, δεν θα μπορούσαν να εξηγηθούν οι σφαγές εκατοντάδων μαγιάτικων των είκοσι, τριάντα και βάλε κιλών που πολύ συχνά επιτελούνται από τους επαγγελματίες αλιείς.
Όπως συμβαίνει σε πάρα πολλά άλλα ψάρια που έχουν υποστεί το πλήγμα της υπεραλίευσης, της νόμιμης αλλά κυρίως της παράνομης (πάνω στα κοπάδια των μαγιάτικων έχουν καταναλωθεί τόνοι εκρηκτικών), το μέσο μέγεθός του έχει σήμερα μειωθεί σημαντικά. Ένα άτομο των 39 κιλών, όπως εκείνο το περιβόητο που πιάστηκε πέρσι από τον Danielle Pertollini, αποτελεί συνταρακτικό νέο, αν και πολλοί ψαράδες έχουν στο ενεργητικό τους ψάρια μεγαλύτερου εκτοπίσματος, που μερικές φορές υπερβαίνουν τα πενήντα κιλά. Ένα μέγεθος που μεταξύ άλλων δεν αποτελεί το ανώτατο όριο αυτού του κοσμοπολίτικου καραγκιδούς που έχει παρουσία σε πολλές θάλασσες και ωκεανούς του κόσμου. Αν και για τους λάτρεις των καλαμιών και των μηχανισμών το παγκόσμιο ρεκόρ είναι 70,64 κιλά (Βερμούδες, 1992), η επιστήμη αναφέρει σαν μέγιστο μέγεθος συλληφθέντος και καταγραφέντος ατόμου ένα ψάρι 80,6 κιλών, ένα τέρας κοντά στα δύο μέτρα μήκος, που θα ήταν ένα υπέροχο θέαμα μόνον να το δει κανείς.
Εδώ και μερικά χρόνια το μαγιάτικο μπήκε στον κατάλογο των εκτρεφόμενων ψαριών ή καλύτερα των «παχυνόμενων», με την έννοια ότι η καλλιέργεια πραγματοποιείται σε άτομα ήδη «απογαλακτισμένα», που κλείνονται σε μεγάλα κλουβιά μέσα στα οποία τα μεγαλώνουν μέχρι να φθάσουν σε ένα εμπορικά
συμφέρον μέγεθος. Η ελπίδα μπορεί να είναι ότι με την εξάπλωση αυτής της δραστηριότητας θα μειωθεί η επίδραση της επαγγελματικής αλιείας, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι, ούτε θα μπορούσε να είναι, έτσι. Αν μη τι άλλο ακριβώς επειδή μιλήσαμε για κλουβιά πάχυνσης και όχι εκτροφής, κλουβιά που τροφοδοτούνται από ποσότητες ψαριών σε νεανική ηλικία, μειώνοντας έτσι την αναπαραγωγική ικανότητα του είδους. Σαν να λέμε, ο σκύλος που δαγκώνει την ουρά του, ενώ έχουμε ήδη ζήσει μία ανάλογη εμπειρία με τον κόκκινο τόνο.
Τα μεγέθη της κοινής λογικής
Με ένα ψάρι που μπορεί να ψαρευτεί από τα τρία μέχρι τα τριάντα κιλά, είναι δύσκολο να καθορίσει κανείς εκ των προτέρων τεχνικές και εξοπλισμό για να το απειλήσει. Είναι πολύ ευρύ το φάσμα και πολύ διαφορετικές οι καταστάσεις ψαρέματος. Με όλη τη γενικότητα του θέματος μπορούμε λοιπόν να διακρίνουμε τουλάχιστον τρεις διαφορετικές κατηγορίες: τα μικρά παράκτια μαγιάτικα, εκείνα που ετοιμάζονται για την ανοικτή θάλασσα και τους γίγαντες της ανοικτής θάλασσας.
ΠΗΓΗ: THALASSA Magazine